ارتنا به سيواس رفت . محمد او را بگرفت و نزد سلطان به مصر فرستاد و سلطان او را بكشت . تركمانان ، ناحيهء شمالى متصرفاتشان را تا قسطنطينيه گرفتند و از امم مسيحيان كشتار بسيار كردند و بر بسيارى از بلادى كه در آن سوى قسطنطينيه بود مستولى شدند . اميرشان در اين دوره در شمار شاهان بزرگ است و دولتشان نوپا و جديد است . از سالهاى هشتاد كودكى از اعقاب بنى ارتنا در سيواس بود . قاضى بلد كه به وصيت پدرش سرپرستى كودك را به عهده داشت بر او تحكم مىكرد . در سال 792 قاضى آن كودك را به قتل آورد و مملكت او را از آن خود نمود . در آنجا از خانواده‌هاى مغول قريب به سى هزار تن مقيم بودند . اميرشان پيش از اين دمرداش پسر امير چوپان از امراى مغول بود . اينان از پيروان بنى ارتنا بودند و هم اينان بودند كه چون لشكر مصر در سال 789 به طلب منطاش شورشگر كه نزد قاضى گريخته بود بيامدند قاضى را عليه مصريان يارى دادند و لشكر مصر مجبور شد بازگردد . در اخبار ترك ، به اين حوادث اشارت رفته است . اكنون حال بر همين منوال است . و اللّه مصير الامور بحكمة و هو على كل شيء قدير . خبر از دولت جديد تركمانان در شمال بلاد روم تا خليج قسطنطينيه ما وراء آن ، از آن آل عثمان پيش از اين به هنگام بيان انساب مردم روى زمين از تركمانان سخن گفتيم و گفتيم كه اينان از فرزندان يافث بن نوح‌اند . يعنى از فرزندان توغرما پسر كومر پسر يافث‌اند . در تورات چنين آمده است . فيومى از علماى بنى اسرائيل و نسب‌شناسان ايشان گويد كه توغرما همان تركمان برادران ترك‌اند و مساكنشان چنان كه دريافته‌ايم از درياى طبرستان يا بحر خزر است تا قسطنطينيه از سمت مشرق تا ديار بكر گسترده است . پس از انقراض عرب و ارمن نواحى فرات را از آغاز آن تا آنجا كه به دجله مىريزد ، تصرف كردند . آنان طوايف مختلف‌اند و خاندانهاى پراكنده كه به شمار نمىگنجند و در ضبط نمىآيند . در بلاد روم از ايشان جماعات بسيار است و پادشاهان آن ديار در جنگهاى خود با دشمنانشان بسيارى از آنان را به كار مىگيرند . رئيس آنان در قرن چهارم جبق [ 1 ] ناميده مىشد و در آن ايام نيز طوايف و خاندانهاى بسيار بودند . چون سليمان بن قطلمش بعد از پدرش قونيه را فتح كرد و در سال 477 انطاكيه را از روميان بستد مسلم بن قريش از او اموالى را

--> [ ( 1 ) ] متن : جق .